Մակերիկամների ուլտրաձայնային հետազոտություն

Մակերիամները զույգ օրգաններ են,գտնվում են որովայնի խոռոչի ետորովայնամզային տարածությունում, երիկամներից վեր: Բաղկացած են արտաքին կեղևային և ներքին միջուկային շերտերից: Մակերիկամներում արտադրվում են օրգանիզմի համար կարևորագույն հորմոններ, որոնք պատասխանատու են նյութափոխանակության համար ինչպես նաև կարգավորում են կալիումի և նատրիումի քանակը օրգանիզմում, նպաստում են ստրեսին դիմակայելուն, մասնակցում են խոլստերինի մշակմանը և այլն:

Կեղևային շերտում արտադրվում են կորտիկոստերոիդներ, որոնք կարգավորում են ջրաաղային փոխանակությունը և անդրոգեններ,որոնք նպաստում են սեռական ֆունկցիայի կարգավորմանը ։

Միջուկային նյութում արտադրվում են կատեխոլամիններ (ադրենալին, նորադրենալին), որոնք հաճախացնում և ուժեղացնում են սրտի կծկումները, բարձրացնում արյան ճնշումը, նպաստում են նյարդային համակարգի կարգավորմանը։

Ինչ խնդիրներ կարող են առաջանալ մակերիկամների սխալ գործունեության հետևանքով:

Մակերիկամների կեղևի թերֆունկցիայի արդյունքում առաջանում է բրոնզախտ հիվանդությունը, որի ժամանակ մաշկը դառնում է բրոնզագույն, առաջանում է թուլություն և սրտխառնոց: Կեղևի գերակտիվության արդյունքում դիտվում է վաղ սեռահասունացում, իսկ մեծահասակների մոտ՝ երկրորդային սեռական հատկանիշների խախտումներ:

Միջուկային շերտի գերֆունկցիան բերում է սրտի աշխատանքի արագացման, արյան ճնշման բարձրացման:

Հաճախ հադիպում են հորմոն արտադրող նորագոյացություններ՝
Կեղևային շերտի (ալդոստերոմա,գլյուկոկորտիկոստերոմա, անդրոստերոմա,կորտիկոէստերոմա)և
միջուկային շերտի (ֆեոխրոմոցիտոմա, նեյրոբլաստոմա):

Ալդոստերոման-արտադրում է ալդոստերոն ,առաջացնում է Կոննի սինդրոմ:

Գլյուկոկորտիկոստերոման արտադրում է գլյուկոկորտիկոստերոիդներ ,առաջացնում է Իցենգո Կուշինգի սինդրոմ:

Անդրոստերոման ,արտադրում է անդրոգեններ ,առաջացնում է տղամարդկային տիպի երկրորդային սեռական հատկանիշներ:
Կորտիկոստերոման-արտադրում է կանացի հորմոններ և առաջ բերում կանացի սեռական հատկանիշներ:

Ֆեոխրոմոցիտոման և նեյրոբլաստոման արտադրում են ադրենալին և նորադրենալին և հետևաբար առաջացնում ճնշման բարձրացում:

Ո՞ր դեպքերում է անհրաժեշտ դիմել բժշկի:

• Մաշկի գույնի փոփոխություն,
• Ստրիաների առաջացում մաշկի վրա,
• Թուլություն,հաճախակի չհիմնավորված հոգնածության զգացում,
• Քաշի ավելացում,
• Բարձր զարկերակային ճնշում,
• Մազակալություն,
• Անպտղություն,
• Կանանց մոտ դ.ցիկլի խանգարում, 
• Տղամարդկանց մոտ պոտենցիայի խախտում:

Ուզում եմ նաև նշել սուր անբավարարության նշանները ՝ ինքնազգացողության կտրուկ վատացում ,իջնում է զարկերակային ճնշումը , մարմնի ջերմաստիճանը ,հիվանդը գունատվում է,փսխման և փորլուծության հետևանքով ջրազրկվում է :Անհրաժեշտ է անհապաղ վերակենդանացման միջոցառումներ:

Խրոնիկ անբավարարության նշանները(Ադդիսոնի հիվանդություն) ՝ասթենիա,հիպոգլիկեմիկ կրիզներ,փսխման նոպաներ,ջրազրկում,անորեքսիա,մկանային թուլություն:Մաշկի գույնը կարող է փոխվել բաց դարչնագույնից մինչև մուգ բրոնզագույն:

Ինչպես նախապատրաստվել սոնոգրաֆիկ հետազոտության:

Հատուկ նախապատրաստում չի պահանջվում ,լավ վիզուալիզացվում են մակերիկամները երեխաների և նիհարների մոտ ,դժվար է հետազոտությունը կատարել արտահայտված ճարպային շերտ ունեցողների մոտ:

Խորհուրդ է տրվում լավ վիզուալիզացիայի համար հետազոտությունից առաջ սնունդ չօգտագործել:

Ինչ կտեսնենք մակերիկամների սոնոգրաֆիկ հետազոտության ժամանակ:

ՈւՁՀ -ն հնարավորություն է տալիս տեսնել օրգանի չափսերը, տեղակայումը,կոնտուրները ,կեղևային և միջուկային շերտերի դիֆերենցացիան :Եթե կա շեղում նորմայից, մենք այն կտեսնենք:

Սոնոգրաֆիկ ամենից հաճախ հայտնաբերվում են նորագոյացությունները:

Ինչպիսին են մակերիկամների գոյացությունների սոնոգրաֆիկ պատկերը:

Սոնոգրաֆիկ հաճախ հանդիպող նորագոյացություններից է ադենոման,այն բարորակ է,կապսուլավորված ,հիմնականում միակողմանի են լինում ,իսկ մյուս կողմում առաջանում է օրգանի ատրոֆիա ,ունենում են դանդաղ աճ:

Լիպոման ,միելոման ունեն համասեռ ,հիպերէխոգեն ,հստակ կոնտուրներ:

Միելոլիպոմաների դեպքում արյունազեղումներ է լինում,հնարավոր է կալցիֆիկատների առկայություն:

Սովորաբար 4սմ-ից մեծ գոյացությունները չարորակ են համարվում(կարցինոմա, մետաստազ,լիմֆոմա) ,բացառություն կազմում է ֆեոխրոմոցիտոման :

Սոնոգրաֆիկ բացի չափից չարորակացման մասին կարող է հուշել անհարթ կոնտուրները ,ներուռուցքային դեգեներատիվ փոփոխությունները , շրջակա հյուսվածքների ընդգրկումը պրոցեսի մեջ:

Մետաստազները մակերիկամներում սոնոգրաֆիկ ավելի քիչ համասեռ են ի տարբերություն ադենոմաների և հաճախ կոնտուրները անհարթ են:

Մետաստազներ մակերիկամում կարող են առաջացնել բրոնխիալ կարցինոման , կրծաագեղձի քաղցկեղը ,մելանոման ,երիկամի քաղցկեղը,ստամոքսի և ենթաստամոքսային գեղձի չարորակ գոյացությունները:

Գունավոր դոպլեռ ռեժիմով լիպոման և ֆեոխրոմոցիտոման ունեն արտահայտված անոթավորում ,մետաստազների և կարցինոմայի անոթավորումը աղքատ է:

Հասարակ կիստաները սոնոգրաֆիկ անէխոգեն են ,հստակ կոնտուրներով ,բարակ պատերով և տեղակայված են երիկամների վերին բևեռում :

Որոնք են քիչ հանդիպող պաթոլոգիաները:

Նորածինների մոտ հիպոպլազիան, որը բերում է մակերիկամների անբավարարության և հադիսանում է վաղաժամ մահվան պատճառ:

Հավելյալ մակերիկամ կամ մակերիկամների միաձուլում ,սովորաբար առավել տեսանելի է (ԿՏ ,ՄՌՏ )շերտավոր հետազոտությունների ժամանակ :

Բնածին հիպերպլազիան,աուտոսոմ ռեցեսիվ ձևի գենետիկորեն փոխանցվող հիվանդություն է: Նկատվում է մաշկի գույնի մգացում, ցավեր փոքր կոնքի շրջանում ,աղջիկ երեխաների մոտ դ. ցիկլի ուշացում ,տղաների մոտ վաղաժամ սեռական հասունացում: 

Սոնոգրաֆիկ երեխաների մոտ կտենենք մակերիկամի անհարթ կոնտուրներ, չափսերի մեծացում ,շերտերի դիֆերենցացիայի խախտում :

Ինֆեկցիոն ախտահարումերը մակերիկամերի ևս քիչ են հանդիպում, հիմնականում դրանք երկուսն են տուբերկուլյոզը և հիստոպլազմոսը և կարող են առաջացնել Ադդիսոնի հիվանդություն:

Բակտերիալ աբսցեսը ,առաջանում է հեմատոմայի, կիստայի բարդացման հետևանքով ,ինչպես նաև նորագոյացությունների նեկրոզից: Սոնոգրաֆիկ աբսցեսը սովորաբար հիպոէխոգեն է կամ անհամասեռ ,անհարթ կոնտուրներով, հնարավոր են կալցիֆիկատներ:

Ուրիշ ինչ խնդիրների դեպքում է ինֆորմատիվ մակերիկամերի սոնոգրաֆիան:

Արյունազեղումները մակերիկամնրում առաջանում են տրավմաների,օջախային փոփոխությունների հետևանքով և հակակոագուլյանտների ընդունումից:

Փոքր չափսերի արյունազեղումները սովորաբար ներծծվում են և հիվանդը գանգատներ չի նշում:

Մեծ չափսերի դեպքում հնարավոր է մակերիկամի կապսուլայի պատռում ,որի հետևանքով էլ արյունը անցնում է ետորովայնամզային տարածություն:

Նոր ձևավորված հեմատոման սոնոգրաֆիկ տեսնում ենք անէխոգեն կամ հիպոէխոգեն,հիպերէխոգեն արտահայտված կապսուլայով ,ժամանակի հետ այն դառնում է ավելի անհամասեռ:

Կապսուլայի վնասումը ,մեծ չափսերի արյունազեղումները բերում են մակերիկամների սուր կամ խրոնիկ անբավարարության :

Մակերիամը փոքր գեղձ է ,(ընդհամենը կշռում է մոտ 8 գր,միասին 15-16գր) սակայն մասնակցում է ավելի քան 30 հորմոնների սինթեզին, կարգավորում է օրգանիզմի կենսագործունեության համար կարևորագույն պրոցեսները և անգամ չնչին խախտումը կարող է զգալի հետևանքներ առաջացնել:

«ԻՆՎԻՏՐՈ» լաբորատոր ախտորոշիչ կենտրոն

Կարին Աղալարյան, սոնոգրաֆիստ

 +374 93 03 60 00

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ